ارزشهای ژنتیکی اسب خزر

نوشته های مشابه

به جای یونجه چه جایگزینی مناسب است؟

تیر ۲۹, ۱۴۰۱

چند نکته در مورد کره اسب ها

تیر ۲۶, ۱۴۰۱

تاریخچه ی ارابه رانی

تیر ۹, ۱۴۰۱

ارزشهای ژنتیکی اسب خزر

ارزشهای ژنتیکی اسب خزر

با اثبات اینکه خزر همان نژاد اسب 5000 ساله ایران باستان هست، تحقیقات گسترده بین‌‌المللی شروع شد تا به کشف ارتباط خزر در سیر تکامل نژادهای اسب جهان و ارزش‌های فوق‌العاده ژنتیکی این حیوان کمیاب منجر شد. محققان با پیگیری پژوهش‌های گذشته که در ارتباط با آثار مکشوفه ازسایت‌های تاریخی در ایران صورت گرفته بود به سرنخ‌هایی دست‌ یافتند. کشف اینکه خزر اسب نوع چهار و منشأ نژادهای خونگرم می باشد و در شکل‌گیری اسب مدرن مؤثر بوده است. همچنین انتشار نتایج تحقیقات دانشگاه کنتاکی که به ارتباط بسیار نزدیک اجدادی بین خزر و اسب عربی اشاره داشت ؛ تحرک جدیدی در تکثیر و بهره ‌برداری بین‌المللی از اسب خزر ایجاد نمود. توجه به این مثال بیانگر مطالب مهمی خواهد بود:
در سال 1990 مؤسسهCheleken نیوزیلند که در تکثیر کاسپین‌‌های خالص و دوخون فعال بود با طراحی سیستمی جدید در تکثیر، نریان خزر را با مادیان‌های تروبرد و آنگلوعرب و مادیان‌های حاصل از آن را با نریان‌هایی از نژاد مادری تلاقی داد. بدین‌ترتیب اسبهایی حاصل آمد که نصف ویا یک‌چهارم خونشان از خزر می باشد (در واقع یک‌چهارم کروموزم‌هایشان صفات ژنتیکی خزر را دارا است). نتاج حاصل از این تلاقی بین 135 تا 160 سانتی‌متر قد داشتند و موفقیت فوق‌العاده‌‌ای را در اهداف چندمنظوره multi-purpose در سطوح بالای نمایش پرش، درساژ و کراس کانتری کسب کردند.

 

اصلاح نژاد و تولید اسب‌های برتر:

ارزش‌های فوق‌العاده ژنتیکی  اسب کاسپین که تاکنون به اثبات رسیده، آن را به عنوان نژادی با کاربرد اصلاحی برتر معرفی نموده است. تولید اسب‌هایی با کارآیی و توان ورزشی بالا در تلاقی با خزر در نقاط مختلف دنیا صورت گرفته و بسیار موفقیت‌آمیز بوده است. سیستم‌های مدیریت و انجمن‌های مختلف اسب که در امر دخول خون‌های جدید به کشورشان بسیار حساس و سختگیرند به راحتی به نریان‌های خزر مجوز جفتگیری می‌دهند و نیست مگر به خاطر ارزش ژنتیکی برتر اسب خزر و قابلیت انتقال صفات مطلوب موردنظر. صفاتی که در طول 5000 سال در طبیعت ایران محفوظ شده و هم‌اکنون در اقتصاد پویای اسب در کشورهای صنعتی به کار گرفته می‌‌شود.

علاوه بر نیوزیلند در انگلیس، استرالیا و آمریکا نیز به طور گسترده علاوه بر تکثیر کاسپین‌های خالص به تلاقی گسترده آن با اسب‌هایی از نژاد تروبرد، وارم بلاد ، تبیانو، عرب، آنگلوعرب ،کوارتر، باکاسکاین، ولش، امریکن اسپرت پونی ، فلابلا ، داچ وارم بلاد ، هاکنی و دارتمور (Thoroughbred ,Warm blood, Tobiano, Arab , AngloArab , Quarter ,Buckskin (Welsh , American Sport Pony , Falabella, Dutch Warmblood , Hackney & Dartmoor, دست زده‌اند تا جایی که زمزمه‌هایی از ایجاد نژاد جدیدی به نام Caspian Arabian به گوش می‌رسد. کشورهای فوق‌ علاوه بر ثبت اسبهای خزرخالص در کتاب انساب ملی و بین‌المللی، کتاب انساب اسب‌های حاصل از تلاقی خزر با سایر نژادها (Partbred Caspian Stud Book) را نیز منتشر می‌کنند.
باید توجه داشت که اسب های خزر با نسبت 20 رأس مادیان به 11 رأس نریان از کشور خارج شده‌اند. از آنجا که برای تکثیر و تزاید رایج در حیوانات اهلی منجمله اسب نسبت 1 تا حداکثر 3 حیوان نر به ازای هر 20 ماده کافی است؛ تلاش برای واردات تعداد بیشتر نریان خزر مؤید چند مطلب مهم است:
اصل نژاد در معرض انقراض است.
جلوگیری از تداخل خونی در نسل‌های بعد، وجود نرهای بیشتری را ایجاب می‌کند.
با توجه به حفظ اصالت در طول پنج‌هزارسال، نژاد دارای ارزش ژنتیکی بسیار زیاد می‌ باشد. (به ویژه در نرها که قابلیت انتقال مواد وراثتی را به دفعات در طول یک دوره تولیدمثلی دارند).
به دلیل ارزش بسیار بالای ژنتیکی، استفاده از سیلمی این نژاد در تلاقی خارج نژادی Cross Breeding جهت ایجاد لاین‌های نو با قابلیت‌های برتر، تحولی بزرگ خواهد بود.

 

بدلیل عدم ورود اسب های جدید پس از آخرین صادرات از ایران در سال 1993، کمبود خطوط خونی احساس شد. تا جایی که پرورش‌دهندگان در خارج از ایران به تکنیک‌های دشوار) که بعضاً در اغلب نژادها استعمال آنها ممنوع است) نظیر تلقیح مصنوعی و انتقال جنین روی آوردند تا بتوانند به تولید خزرهای خالص ادامه دهند. تولید یک خزر خالص از طریق انتقال جنین با استفاده ازمادیان گیرنده‌ای از نژاد Clydesda در استرالیا نمونه‌ای است از این تلاش. تکثیر خطی Line Breeding و تلاقی چرخشی Cyclic Crossing از جمله روش‌هایی است که در بدو ورود اسبهای خزر به انگلیس برای تکثیر، طراحی و اجرا شد.
با ورود اسب خزر ، نیوزلندیها در «جامعه نژاد اسب نیوزیلند» NewZeeland Horse Breed Association به بحث نشستند و در سال 1984 به یک نریان خزر به نام Hopston Atesh که از استرالیا وارد شده بود مجوز جفتگیری دادند.
این موضوع یادآور دو مطلب مهم برای صنعت ورشکسته اسب در کشور ما است:
– اول اینکه آن‌ها چقدر به مخلوط شدن اسب‌هایشان با نژادهای خارجی حساسند.
– دوم اینکه ارزش خزر چقدر بالا است که حاضرند دخول خون آنرا در نژادهای ملی خود بپذیرند.

 

تفاوت‌های خزر با سایر نژادها:

اگر جثه ریز و تناسب بدنی فوق‌العاده منطبق با آن -که منحصراً در خزر دیده می‌شود- را فاکتور بگیریم و آن را با سایر نژادهای اسب جهان مقایسه کنیم، هشت تفاوت محسوس قابل مشاهده است (تعدادی از این خصایص در اسب عرب نیز دیده می شود):
یکپارچه بودن استخوان‌ آهیانه در خزر به وجود شکل برجسته پیشانی و تفاوتی بارز در طول آن منجر شده است. استخوان آهیانه -parietal bones- در خزر ، سقف سر را تشکیل دادها و با توقفی کوتاه در قسمت پل تا پشت جمجمه امتداد دارد. بدین ترتیب خزر فاقد ستیغ آهیانه‌ -parietal crest- می‌باشد.
در محلی که در سایر نژادها امکان دارد دندان گرگی –wolf teeth وجود داشته باشد در خزر دندان‌ آسیای اضافی وجود دارد. این دندان اضافی در 2 ) و به روایتی در5 ( سالگی می‌افتد.
نوک استخوان کتف باریکتر و قائده آن پهن‌تراست .
استخوان‌های ساق -cannon bones- بلندتر و باریکترند.
شش مهره اول ستون مهره‌ها بلندتر از حد معمول هستند و در نتیجه جدوگاه اسب خزربلندتر و کمرش صاف تر می‌باشد.
سم باریکتر و بیضی‌شکل بوده و به ندرت نیاز به نعلبندی دارد. سم‌ها در جلو و عقب هم‌شکل هستند (در سایر نژادها سم‌های جلو گرد و عقب بیضی‌شکل می‌باشد).
قورباغه سم، مثل سایر اسب‌ها مشخص و برجسته نیست.
تفاوت‌هایی در هموگلوبین خون خزر مشاهده شده و آن را در طبقه‌بندی به عنوان صفتی منحصر به نژاد خزر قرار داده است.